Ixtisoslashuvmi yoki diversifikatsiyami? Turizmga bogʻliq xizmat koʻrsatish iqtisodiyotlarida hududiy rivojlanish dilemmasining bogʻliq xilma-xillik asosidagi yechimi

##article.authors##

  • Zarina Axrorova

##article.subject##:

hududiy ixtisoslashuv, xizmatlar diversifikatsiyasi, bogʻliq xilma-xillik, aqlli ixtisoslashuv, turizmga bogʻliqlik

##article.abstract##

Hududiy siyosat bir-biriga zid koʻringan ikki koʻrsatma beradi. Aqlli ixtisoslashuv
hududlarni cheklangan resurslarni mavjud qiyosiy ustunlik sohalariga jamlashga yoʻnaltiradi;
barqarorlik (resilience) yondashuvi esa har qanday alohida faoliyatga tushgan zarba butun
iqtisodiyotga tarqalmasligi uchun diversifikatsiyani tavsiya etadi. Bogʻliq xilma-xillik (related
variety) adabiyoti murosani taklif qilgan edi — diversifikatsiya qiling, lekin hudud allaqachon
bajarayotgan faoliyatga kognitiv jihatdan yaqin sohalarga. Biroq soʻnggi yillarda ushbu murosa
jiddiy tanqidga uchradi: bogʻliqlik oʻlchovlari oʻzlariga nisbat berilayotgan mexanizmni haqiqatan
ham qamrab oladimi, degan savol qoʻyildi. Maqolada dilemma turizmga bogʻliq xizmat koʻrsatish
iqtisodiyotlarida eng keskin, mavjud murosa esa eng zaif ekanligi hamda bunday holatlar
adabiyotda hozircha mavjud boʻlmagan alohida konseptual ramkani talab qilishi asoslanadi.
Turizm ikkala qutbni bir vaqtda kuchaytiradi: u jamlanishdan kuchli aglomeratsiya va obroʻ
(reputatsion) daromadlarini yaratadi, ayni paytda hududiy iqtisodiyotni ekzogen, turizm bilan
bogʻliq barcha faoliyatlar boʻylab korrelyatsiyalangan va mahalliy ishlab chiqarish qobiliyatiga
bogʻliq boʻlmagan talab zarbalariga ochib qoʻyadi. Nazariyani moslashtirish (theory adaptation)
dizayni asosida maqolada qobiliyat boʻyicha bogʻliqlik talab korrelyatsiyasidan farqlanadi

Библиографические ссылки

Aliyeva, S., Chen, X., Yang, D., Samarkhanov, K., Mazbayev, O., Sekenuly, A., Issanova, G.,

& Kozhokulov, S. (2019). The socioeconomic impact of tourism in East Kazakhstan region:

Assessment approach. Sustainability, 11(17), Article 4805. https://doi.org/10.3390/su11174805

Arabov, N., Nasimov, D., Janzakov, B., Khomitov, K., Utemuratova, G., Abduraimov, D., &

Ismailov, B. (2024). Shaping the future of Uzbekistan's tourism: An in-depth analysis of infrastructure influence and strategic planning. Journal of Eastern European and Central Asian

Research, 11(1), 53–65. https://doi.org/10.15549/jeecar.v11i1.1478

Astanakulov, O., & Goyipnazarov, S. (2023). Tourism as a catalyst for regional development:

Uzbekistan's experience and economic prospects. Economic Annals-XXI, 204(7–8), 33–44.

https://doi.org/10.21003/ea.V204-05

Bathelt, H., & Storper, M. (2023). Related variety and regional development: A critique.

Economic Geography, 99(5), 441–470. https://doi.org/10.1080/00130095.2023.2235050

Boschma, R. (2005). Proximity and innovation: A critical assessment. Regional Studies,

(1), 61–74. https://doi.org/10.1080/0034340052000320887

Boschma, R., & Iammarino, S. (2009). Related variety, trade linkages, and regional growth in

Italy. Economic Geography, 85(3), 289–311. https://doi.org/10.1111/j.1944-8287.2009.01034.x

Brida, J. G., Cortés-Jiménez, I., & Pulina, M. (2016). Has the tourism-led growth hypothesis

been validated? A literature review. Current Issues in Tourism, 19(5), 394–430.

https://doi.org/10.1080/13683500.2013.868414

Bukhara Regional Statistics Department. (2025). Buxoro viloyatida xizmatlar sohasining

rivojlanishi: 2025 yil yanvar–avgust [Development of the services sector in the Bukhara region,

January–August 2025]. Bukhara: Bukhara Regional Statistics Department.

https://buxstat.uz/uploads/press-relizlar/2025/xizmat/xizmat_avgust.pdf

Content, J., & Frenken, K. (2016). Related variety and economic development: A literature

review. European Planning Studies, 24(12), 2097–2112.

https://doi.org/10.1080/09654313.2016.1246517

Demidova, S. E., Tyurina, Y. G., & Buzdalina, O. B. (2025). Assessing the impact of the

tourism industry on regional economic growth during periods of systemic restrictions and

recovery. Russian Journal of Regional Studies, 33(4), 659–677. https://doi.org/10.15507/2413-

129.033.202504.659-677

Foray, D. (2015). Smart specialisation: Opportunities and challenges for regional innovation

policy. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315773063

Foray, D., David, P. A., & Hall, B. H. (2009). Smart specialisation — the concept. Knowledge

Economists Policy Brief No. 9. Brussels: European Commission.

Frenken, K., Van Oort, F., & Verburg, T. (2007). Related variety, unrelated variety and

regional economic growth. Regional Studies, 41(5), 685–697.

https://doi.org/10.1080/00343400601120296

Загрузки

##submissions.published##

2026-08-30