ЎЗБЕКИСТОНДА ДАВЛАТ ОЛИЙ ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИНИНГ МОЛИЯВИЙ МУСТАҚИЛЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШ: НАТИЖАЛАР, МОЛИЯВИЙ КЎРСАТКИЧЛАР ВА РИВОЖЛАНИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ
##article.subject##:
олий таълим, молиявий мустақиллик, молиявий автономия, молиявий барқарорлик##article.abstract##
Мақолада Ўзбекистонда давлат олий таълим муассасаларига молиявий мустақиллик
бериш жараёнининг амалий натижалари, даромадлар манбалари, харажатлар таркиби ва
молиявий барқарорлик омиллари Бухоро давлат университети, Самарқанд давлат
университети ва Урганч давлат университети мисолида 2022–2025 йиллар кесимида қиёсий
таҳлил қилинган. Тадқиқотда динамик, таркибий ва қиёсий таҳлил, SWOT-ёндашув,
даромадлар концентрациясини баҳолаш учун Херфиндал–Хиршман индекси (HHI) ҳамда
молиявий барқарорликни комплекс баҳолаш учун FSI методикасидан фойдаланилди. Аниқ
рақамлар таҳлили давлат буюртмаси ва тўлов-контракт маблағлари ҳали ҳам асосий
манбалар эканини, бироқ илмий грантлар, халқаро лойиҳалар, хўжалик шартномалари ва
хизматлардан тушумлар ҳам ўсганини кўрсатди. Хусусан, БухДУда давлат буюртмаси
76,12 млрд сўмдан 109,96 млрд сўмга, контракт тушуми 140,58 млрд сўмдан 220,67 млрд
сўмга ошган. Даромад концентрацияси HHI орқали ҳисобланганда БухДУда 0,5411 дан
0,4851 гача, СамДУда 0,5902 дан 0,4313 гача, УрДУда 0,5211 дан 0,4870 гача ўзгарган.
БухДУ учун таклиф этилган FSI 2022–2025 йилларда мос равишда 0,544; 0,550; 0,326 ва
0,850 ни ташкил этган. Натижалар молиявий автономиянинг ўзи етарли эмаслигини, унинг
самараси даромадларни диверсификация қилиш, капитал инвестициялар, илмий фаоллик ва
рискларни бошқариш билан биргаликда баҳоланиши лозимлигини кўрсатади.
Библиографические ссылки
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 24 декабрдаги ПҚ–60-сон «Давлат
олий таълим муассасаларининг академик ва ташкилий-бошқарув мустақиллигини
таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 24 декабрдаги ПҚ–61-сон «Давлат
олий таълим муассасаларига молиявий мустақиллик бериш чора-тадбирлари тўғрисида»ги
қарори.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 21 июндаги ПҚ–289-сон «Олий
таълим муассасаларининг академик, ташкилий-бошқарув ва молиявий мустақиллигини
янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори.
OECD. The Financial Sustainability of Higher Education: Insights from Policy in OECD
Countries. Paris: OECD Publishing, 2025.
OECD. Resourcing Higher Education: A Policy Guide to Funding Higher Education
Institutions. Paris: OECD Publishing, 2020.
World Bank. Higher Education Financing and Financial Autonomy: Policy and Governance
Perspectives. Washington, DC, 2023.
Exploring the impact of financial autonomy on educational quality in higher education
institutions. Social Sciences & Humanities Open, 2025. DOI: 10.1016/j.ssaho.2025.101935.
Tashkhodjaev M. Analysis of factors determining efficiency of financial management in higher
educational institutions in Uzbekistan. Economics and Innovative Technologies, 2023. DOI:
55439/EIT/vol11_iss4/a13.
Khamraev M.S. Issues of strengthening the financial support of higher education institutions in
Uzbekistan. The Innovation Economy, 2026, 1(01).
Islomov B.Z. Analysis of the current status of financial resource management in higher
educational institutions. Journal of International Finance and Accounting, 2025.
Valiev Sh. Пути совершенствования практики финансирования высших
образовательных учреждений в Узбекистане. Экономическое развитие и анализ, 2024, pp.
–327. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.eitt.44837.
Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги Қонуни. ЎРҚ–637-сон, 2020 йил
сентябрь.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 8 октябрдаги ПФ–5847-сон
«Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш
концепциясини тасдиқлаш тўғрисида»ги Фармони.
Загрузки
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
Лицензия
Copyright (c) 2026 "Iqtisodiyot va turizm" xalqaro ilmiy va innovatsion jurnal
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
