НАЦИОНАЛЬНЫЙ ЦИФРОВОЙ ТУРИСТСКИЙ ХАБ: МОДЕЛЬ НЕЙТРАЛЬНОЙ ИНТЕГРАЦИОННОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ НА ОСНОВЕ ГОСУДАРСТВЕННО-ЧАСТНОГО ПАРТНЁРСТВА И СЦЕНАРНАЯ ОЦЕНКА ЕЁ ВЛИЯНИЯ НА ПОКАЗАТЕЛИ ТУРИЗМА ДО 2030 ГОДА

Авторы

Ключевые слова:

цифровая туристская инфраструктура, национальный цифровой туристский хаб, государственно-частное партнёрство, нейтральность, цифровая общественная инфраструктура, онлайн-туроператор, сценарный прогноз, экспорт туристских услуг.

Аннотация

В статье исследуется организация национального уровня цифровой туристской инфраструктуры. Показано, что проектирование Единой национальной туристской платформы (постановление Кабинета Министров № 820) одновременно как точки доступа к государственным информационным системам и как торговой витрины, объединяющей бронирование и оплату, порождает конфликт интересов с частными онлайн-туроператорами. На основе многокритериальной оценки пяти правовых вариантов предложен институциональный дизайн для условий Узбекистана - национальный цифровой туристский хаб: интеграционная инфраструктура, связывающая государственные цифровые сервисы и данные в сфере туризма с рыночными платформами через общие стандарты, не совершающая собственных сделок, не взимающая комиссий и обеспечивающая недискриминационный доступ всем участникам. Разработаны функции хаба, правила управления данными и гарантии нейтральности, схема финансирования в форме ГЧП (25,05 млн долл. США в 2026-2030 гг.) и показатели результативности. Иллюстративный сценарный прогноз, учитывающий цифровую инфраструктуру как сценарный фактор, даёт на 2030 г. 19,9-21,1 млн иностранных туристов и 11,50-12,57 млрд долл. экспорта туристских услуг; разница базового и инерционного сценариев (0,49 млн туристов; 0,42 млрд долл.) чувствительна к допущениям, прежде всего к коэффициенту затухания и эластичностям. Хаб окупается, даже если обеспечивает лишь 8-12 % совокупного условного эффекта.

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. В 2025 году Узбекистан посетили 11,7 миллиона туристов : пресс-релиз от 16.01.2026.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. SIAT: «Экспорт услуг (по видам услуг, годовой)», qator «Поездки (туризм)» (1501), 2010-2025.

O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi. 2026-yilning yanvar-sentabr oylarida O‘zbekistonga 10,3 million xorijiy sayyoh tashrif buyurdi : matbuot xizmati xabari [Elektron resurs]. - 2026. - 7 oktabr.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-noyabrdagi «O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish va turizm sohasini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-348-son qarori [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

Кадирова Ш.Х., Лустина Т.Н. Цифровизация туроператорской деятельности в регионах Узбекистана: оценка уровня внедрения и региональные диспропорции // Сервис plus. - 2026. - Т. 20, № 2. - С. 47-53. - DOI: 10.22412/2413-693X-2026-20-2-47-53.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi «“Raqamli O‘zbekiston - 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-6079-son Farmoni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 7-dekabrdagi «Turizm sohasini raqamlashtirish va turistik xizmatlarni yagona platformaga birlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 820-son qarori [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-maydagi «2025–2026-yillarda sayyohlar oqimini keskin ko‘paytirish va turistik xizmatlar ko‘lamini jadal kengaytirish orqali turizmning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyatini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-87-son Farmoni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

Rochet J.-C., Tirole J. Platform competition in two-sided markets // Journal of the European Economic Association. - 2003. - Vol. 1, No. 4. - P. 990–1029. - DOI: 10.1162/154247603322493212.

Parker G.G., Van Alstyne M.W., Choudary S.P. Platform Revolution: How Networked Markets Are Transforming the Economy and How to Make Them Work for You. - New York: W.W. Norton & Company, 2016. – 352 p.

Constantinides P., Henfridsson O., Parker G.G. Introduction - Platforms and infrastructures in the digital age // Information Systems Research. - 2018. - Vol. 29, No. 2. - P. 381-400. - DOI: 10.1287/isre.2018.0794.

Hagiu A., Teh T.-H., Wright J. Should platforms be allowed to sell on their own marketplaces? // RAND Journal of Economics. - 2022. - Vol. 53, No. 2. - P. 297-327. - DOI: 10.1111/1756-2171.12408.

Gretzel U., Sigala M., Xiang Z., Koo C. Smart tourism: foundations and developments // Electronic Markets. - 2015. - Vol. 25, No. 3. - P. 179-188. - DOI: 10.1007/s12525-015-0196-8.

Ivars-Baidal J.A., Celdrán-Bernabeu M.A., Mazón J.-N., Perles-Ivars Á.F. Smart destinations and the evolution of ICTs: a new scenario for destination management? // Current Issues in Tourism. - 2019. - Vol. 22, No. 13. - P. 1581-1600. - DOI: 10.1080/13683500.2017.1388771.

United Nations Development Programme. The DPI Approach: A Playbook [Elektron resurs]. - New York: UNDP, 2023.

Riigi Infosüsteemi Amet (RIA). Andmevahetuskiht X-tee [Elektron resurs].

Open Network for Digital Commerce (ONDC). About ONDC [Elektron resurs].

Digi Yatra Foundation. [Rajya Sabha so‘roviga javob: yo‘lovchilar ma’lumotlarini saqlash] [Elektron resurs].

TTG Asia. STB offers free resource to boost tourism businesses’ digitalisation efforts, welcome more visitors [Elektron resurs]. – 2023. – 22 March.

SEGITTUR. Smart Destinations Platform (Plataforma Inteligente de Destinos) [Elektron resurs].

Tourism Authority of Thailand. TAT and TAGTHAi sign MOU to bolster Thailand tourism [Elektron resurs] // TAT Newsroom. – 18.01.2024.

TAGTHAi. TAGTHAi Pass launch : press release [Elektron resurs] // Business Wire. – 04.08.2022.

Government Public Relations Department, Thailand. Thailand to position TAGTHAi as national tourism hub [Elektron resurs]. – 28.08.2026.

Engel E., Fischer R.D., Galetovic A. The Economics of Public-Private Partnerships: A Basic Guide. – Cambridge: Cambridge University Press, 2014. – DOI: 10.1017/CBO9781139565615.

Iossa E., Martimort D. The simple microeconomics of public-private partnerships // Journal of Public Economic Theory. – 2015. – Vol. 17, No. 1. – P. 4–48. – DOI: 10.1111/jpet.12114.

Kumar N., Kumar R.R. Relationship between ICT and international tourism demand: a study of major tourist destinations // Tourism Economics. – 2020. – Vol. 26, No. 6. – P. 908–925. – DOI: 10.1177/1354816619858004.

Gholipour H.F., Andargoli A.E., Arjomandi A., Foroughi B. Capital investment in telecommunications infrastructure and tourist arrivals in developing countries: does the public–private sectors relationship matter? // Tourism Economics. – 2022. – Vol. 28, No. 7. – P. 1805–1822. – DOI: 10.1177/13548166211014814.

Song H., Li G. Tourism demand modelling and forecasting – a review of recent research // Tourism Management. – 2008. – Vol. 29, No. 2. – P. 203–220. – DOI: 10.1016/j.tourman.2007.07.016.

Athanasopoulos G., Hyndman R.J., Song H., Wu D.C. The tourism forecasting competition // International Journal of Forecasting. – 2011. – Vol. 27, No. 3. – P. 822–844. – DOI: 10.1016/j.ijforecast.2010.04.009.

Gardner E.S., McKenzie E. Forecasting trends in time series // Management Science. – 1985. – Vol. 31, No. 10. – P. 1237–1246. – DOI: 10.1287/mnsc.31.10.1237.

Taniyev A.B. Raqamli turizm muhitini rivojlantirish yo‘nalishlari // Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting. – 2024. – Vol. 4, No. 07. – B. 102–109. – DOI: 10.55439/AFA/vol4_iss07/427.

Khidirova G.R. Improving forecasting of domestic tourism in the Bukhara region by the ARIMA model // Iqtisodiyot va turizm. – 2023. – № 3(11). – P. 140–146.

Кадирова Ш.Х., Лустина Т.Н. Модели монетизации и структура доходов онлайн-турплатформ: эмпирический анализ // Сервис plus. – 2026. – Т. 20, № 1. – С. 46–54. – DOI: 10.22412/2413-693X-2026-20-1-46-54.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 16-martdagi «O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 105-son qarori [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 30-apreldagi «Hududlarda turizm infratuzilmasini jadal rivojlantirish va sohada loyiha boshqaruvi tizimini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-161-son qarori [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasining 2015-yil 9-dekabrdagi O‘RQ-395-son «Elektron hukumat to‘g‘risida»gi Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 10-maydagi O‘RQ-537-son «Davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risida»gi Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. За 8 месяцев Узбекистан посетили 9,1 млн туристов : пресс-релиз [Elektron resurs]. – 2026. – 14 sentabr.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. SIAT: «Xizmatlar eksporti (xizmatlar turi bo‘yicha, oylik)», qator «Safarlar (turizm)» (1496), 2025–2026 [Elektron resurs].

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Turizm bo‘yicha tanlanma kuzatuvlar o‘tkazilmoqda : yangilik [Elektron resurs]. – 2026. – 9 iyun.

Expedia, Inc. Study reveals “OTA premium”: travelers who book through OTAs stay longer, spend more during trips : press release (Seattle, 14.03.2018) [Elektron resurs] // Hotel-Online.

Phocuswright. Unique online dynamics in China’s travel market : research update [Elektron resurs]. – 2021. – April.

Airports Authority of India. DigiYatra overview : information paper IP/20, ICAO APAC AOP/SG/8 [Elektron resurs]. – 2024.

O‘zbekiston Respublikasining 2023-yil 3-iyuldagi O‘RQ-850-son «Raqobat to‘g‘risida»gi Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

La Moncloa. Reyes Maroto avanza la creación de una plataforma inteligente de destinos que coloca a España a la vanguardia de la digitalización turística : nota de prensa [Elektron resurs]. – 04.06.2021.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasi [Elektron resurs] // O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti. – 2025. – 26 dekabr.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning O‘zbekiston turizm sohasi xodimlariga tabrigi [Elektron resurs] // O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti. – 2026. – 27 sentabr.

O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 18-iyuldagi O‘RQ-549-son «Turizm to‘g‘risida»gi Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

Загрузки

Опубликован

2026-10-25