http://interjournal.uz/index.php/journals/issue/feed "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал 2022-09-27T18:51:56+05:00 Хидирова Гавхар xidirova.g.r@gmail.com Open Journal Systems http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/67 ZONAL SIYOSAT: NAZARIY JIHATLARI VA O’ZBEKISTONDAGI XUSUSIYATLARI 2022-09-27T17:55:43+05:00 Ҳалим Ҳамроев hamraevhalim@mail.ru <p>Maqolada tashkil etilgan erkin iqtisodiy zonalarning samarali faoliyati uchun olib boriladigangan davlat siyosatining ayrim nazariy jihatlari tahlil qilingan. Muayyan davlatda tashkil etilgan erkin iqtisodiy zonalarning samarali faoliyat yuritishi uchun maxsus siyosat – “zonal siyosat” zarurligi asoslab berilgan. O’zbekistonda zonal siyosatni joriy etish va amalga oshirishning asosiy vazifalari ko’rib chiqilgan. Tadqiqot usullari. Maqolada tahlil va sintez, ilmiy abstraksiya usullaridan foydalanilgan holda, zonal siyosat kategoriyasi tahlil qilingan, turli mamlakatlarda zonal siyosatni joriy etish amaliyoti tahlil qilingan, rivojlangan, rivojlanayotgan va o’tish davridagi mamlakatlardagi xususiyatlar aniqlangan. Zonal siyosatga tayanib, O’zbekistonda erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etishda qaysi modeldan foydalanish maqsadga muvofiqligini aniqlangan. Natijalar va muhokama. Hozirgi vaqtda erkin iqtisodiy zona (keyingi o.rinlarda – EIZ)lar dunyoning barcha mintaqalari va qit’alarida faoliyat yuritmoqda. Mamlakatning iqtisodiy rivojlanishini jadallashtirishni o’z oldiga maqsad qilib qo’ygan dunyoning barcha davlatlari EIZdan iqtisodiyotni liberallashtirishning eng kuchli quroli sifatida foydalanmoqda. Zonal siyosat - bu davlat tomonidan amalga oshiriladigan chora-tadbirlar majmui bo’lib, u hududning, tarmoqning, sohaning yoki alohida korxonalarning iqtisodiy salohiyatini o’rganish, ularga ko’proq iqtisodiy erkinlik berish, hududlar, tarmoqlar, faoliyat yo’nalishlari salohiyatini ro’yobga chiqarishga imkon beruvchi tizimlarni ishlab chiqish, erkin iqtisodiy zonalarning normal ishlashi uchun shart-sharoitlar yaratish, EIZlarni shakllantirish. Zonal siyosatni shartli ravishda quyidagi modellarga bo’lish mumkin - Lotin Amerikasi modeli, Xitoy modeli, mitti davlatlar modeli va rivojlangan davlatlar modeli. O’zbekiston uchun zonal siyosatining Xitoy modeli mos keladi, degan xulosaga kelingan. Erkin iqtisodiy zonalar tizimini, birinchi navbatda, makro darajada samarali tartibga solish kerakligi asoslangan. Buning uchun davlat maxsus siyosat ishlab chiqishi maqsadga muvofiqdir. EIZning optimal joylashuvi nuqtai nazaridan O’zbekiston maydonini shartli ravishda beshta hududga bo’lish mumkin, eng istiqbollisi esa Janubiy mintaqadir. EIZning qaysi shakllari eng maqbul ekanligini aytish qiyin, buni faqat amaliyot ko’rsatishi mumkin. Xulosa. Zonal siyosatga O’zbekiston kabi o’tish davri iqtisodiyotiga ega bo’lgan davlatlarning liberallashtirish siyosatining muhim qismlaridan biri sifatida qarash kerak.</p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/65 ҲУДУДИЙ ТУРИЗМ БОЗОРИДА ИНТЕГРАЦИЯЛАШГАН МАРКЕТИНГ КОНЦЕПЦИЯСИНИ АМАЛГА ОШИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ: НАЗАРИЯ ВА АМАЛИЁТ 2022-09-27T17:03:08+05:00 Машхура Алимова alimovamashhura@mail.ru <p>Мақолада туризм бозорида маркетинг концепциясини амалга ошириш хусусиятлари тадқиқ этилган. Хизматларнинг моддий-ашёвий маҳсулотлардан фарқли жиҳатлари ва туристик маҳсулотнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиқувчи туристик маркетингнинг хусусиятлари бўйича фикр-мулоҳазалар келтирилган. Таҳлил натижаларидан келиб чиқиб, туризм бозорида маркетинг концепциясини ички маркетинг, анъанавий маркетинг ва интерфаол маркетинг концепцияларининг ўзаро интеграцияси тарзида амалга ошириш кутилган натижаларни бериши хулоса қилинган. Бундан ташқари маркетинг концепцияси ҳудудий туризм бозорини тартибга солишнинг барча даражаларида ўзаро мувофиқ, интеграциялашган (кооперациялашган) тарзда амалга оширилиши мақсадга мувофиқлиги илмий асослаб берилган.</p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/70 НОДАВЛАТ ОЛИЙ ТАЪЛИМ ТАШКИЛОТЛАРИДА МЕНЕЖМЕНТ САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШДА KPI-МОДЕЛИДАН ФОЙДАЛАНИШ ИМКОНИЯТЛАРИ 2022-09-27T18:42:58+05:00 Абдукохор Иминохунов aiminokhunov@mail.ru <p><em>Ушбу мақола нодавлат олий таълим ташкилотларида менежмент самарадорлигини оширишда KPI-моделидан фойдаланиш имкониятлари ёритилган. Бундан ташқари талабаларнинг сифатли таълим олишига таъсир кўрсатувчи асосий омиллар таҳлили, олий таълим ички истиқболдаги стратегик мақсадларга эришишни мониторинг қилишда, молиявий бошқарувни такомиллаштиришда KPI кўрсаткичларидан фойдаланиш орқали самарали корпоратив менежментни жорий қилиш масалалари тадқиқ қилинди ҳамда олий таълим ташкилотларида KPI технологиясидан фойдаланиш жараёнининг СWОТ-таҳлили амалга оширилди. </em></p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/68 ТУРИСТИК ҲУДУД РЕСУРС САЛОҲИЯТИНИ БАҲОЛАШНИНГ МЕТОДИК АСОСЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ 2022-09-27T18:26:08+05:00 Равшан Аллаёров ravshanallayorov67@gmail.com <p>Мақолада туристик ҳудуд ресурс салоҳиятини баҳолашнинг методик асосларини такомиллаштириш бўйича илмий-услубий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган. Ўзбекистон Республикаси давлат статистика қўмитаси, Туризм ва маданий мерос вазирлиги томонидан ҳудудий туризм статистикаси бўйича юритиладиган методологик ёндашувлар ва маълумотларга асосланиб, ҳудудий туристик ресурслар салоҳияти интеграл кўрсаткичини аниқлашда ҳудудий туристик ресурслар салоҳияти интеграл кўрсаткичи, ҳудуднинг табиий-иқлимий шароитлари, ҳудуднинг ижтимоий-иқтисодий ривожланганлиги, ҳудудий туризм инфратузилмасининг ривожланганлик ҳолати, ҳудуднинг туристик ресурслари жозибадорлиги, туризмнинг алоҳида турлари бўйича ҳудуднинг туристик ресурслари кўлами, транспорт қулайлиги, экологик қулайлик комплекс кўрсаткичга интеграцияланувчи туризм ресурслар салоҳиятини акс эттирувчи индекслардан фойдаланиш таклиф этилган. Мазкур методикани ишлаб чиқишда бенчмаркинг усулидан фойдаланилди. Таклиф этилган услуб ёрдамида Самарқанд вилояти алоҳида ҳудудлари туристик ресурслари салоҳияти баҳоланди.</p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/66 “ТУРИСТИК ДЕСТИНАЦИЯ” ТУШУНЧАСИНИНГ МАЗМУНИ ВА МОҲИЯТИ: ИЛМИЙ НАЗАРИЙ ТАҲЛИЛ 2022-09-27T17:18:42+05:00 Бобур Собиров mrbobursobirov@gmail.com <p>Мақолада «туристик ҳудуд» ва «туристик дестинация» категориясига турли муаллифлар томонидан берилган таърифлар тўрт ёқлама, яъни иқтисодий-географик, мижозга йўналтирилганлик маркетинг ва бошқарувга йўналтирилганлик, ижтимоий-маданий йўналтирилганлик нуқтаи назаридан ёндашув асосида илмий-назарий таҳлил этилган. Шу нуқтаи назардан, «туристик ҳудуд», «туристик зона», «туристик минтақа» тушунчаларининг ўзаро боғлиқликдаги моҳиятини асослаш орқали такомиллашган таърифлари, ҳамда «туристик дестинация» тушунчасининг «туристик ҳудуд» тушунчасидан фарқли хусусиятлари сифатида рақобатбардош истеъмол қиймати ва жозибадор туристик ресурс салоҳиятига эгаликни ўзида акс эттирувчи янги таҳрирдаги такомиллашган таърифлари ишлаб чиқилган.</p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/71 ПРОГНОЗНЫЕ ПАРАМЕТРЫ ФОРМИРОВАНИЯ СПРОСА И ПРЕДЛОЖЕНИЯ НА РЫНКЕ ГОСТИНИЧНЫХ УСЛУГ УЗБЕКИСТАНА 2022-09-27T18:51:56+05:00 Ш.Я Абдусаидова shabdusaidova@mail.ru <p>В статье изучены тенденции развития гостиничной сферы в Республике Узбекистан. Приведены результаты анализа ифраструктуры гостиничной сферы и тенденций формирования спроса на гостиничные услуги. Проведён анализ системы классификации гостиниц. На основе метода экстрополяции временных рядов, определены прогнозные параметры формирования спроса и предложения на рынке гостиничных услуг Узбекистана.</p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/69 АГРОТУРИЗМ СОҲАСИНИНГ РИВОЖЛАНИШИНИ ТАЪМИНЛАШДА СОҲАГА ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИ ЖАЛБ ҚИЛИШНИНГ АҲАМИЯТИ 2022-09-27T18:34:22+05:00 Ойбек Сайфуллоев osayfulloev@mail.ru <p>Мақолада иқтисодиётнинг турли соҳа ва тармоқларининг фаолият юритиши ҳамда ривожланишида жалб этилаётган инвестиция маблағларининг ўрни, туризм соҳасига инвестицияларни жалб қилишнинг ижтимоий-иқтисодий самараси, агротуризмнинг тавсифи, агротуризмни ривожлантириш ҳамда соҳага инвестицияларни фаол жалб қилишнинг имкониятлари, агротуризмнинг қишлоқ ҳудудларини барқарор ривожланишини таъминлашдаги аҳамияти, инвестицияларнинг агротуризм соҳаси ривожидаги ўрни, маҳаллий аҳолининг урф-одатлари ва ҳаёти билан яқиндан танишишни истаган ғарб сайёҳлари орасида CBT туризмининг оммалашиб бораётганлиги тўғрисидаги фикрлар келтирилган.</p> 2022-09-27T00:00:00+05:00 Copyright (c) 2022 "Экономика и туризм" международный научно- инновационной журнал